Yabancılar hukuku: ikamet, sınır dışı ve vatandaşlık
İkamet izniniz reddedildiyse, sınır dışı kararı tebliğ edildiyse ya da vatandaşlık başvurusu düşünüyorsanız: süreler kısa, adımlar belli. Burada anlatıyoruz.
Yabancılar hukuku, Türkiye'de bulunan yabancıların giriş, ikamet ve çalışma haklarını, sınır dışı etme ve idari gözetim gibi tedbirleri ve bunlara karşı başvuru yollarını düzenler. Temel kaynak 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'dur; vatandaşlık ise 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'na tabidir. Bu alandaki kararlara karşı süreler çok kısadır: sınır dışı etme kararına karşı dava süresi tebliğden itibaren yalnızca yedi gündür.
İkamet izinleri; kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani ve insan ticareti mağduru ikamet izni olarak altı türdür ve başvurular İl Göç İdaresi Müdürlükleri (İstanbul'da İstanbul Valiliği) tarafından sonuçlandırılır. Uzatma başvurusu, iznin bitmesine altmış gün kala başlayarak ve her hâlde süre dolmadan yapılmalıdır. Uzatma başvurusu reddedilen yabancının on gün içinde Türkiye'den çıkış yapmaması, vize veya ikamet süresinin on günden fazla aşılması ve izinsiz çalışma sınır dışı etme sebepleri arasındadır (6458 m.54).
Sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesine başvurulabilir; mahkeme başvuruyu kanunda öngörülen süreler içinde, genellikle on beş gün içinde sonuçlandırır ve bu karar kesindir. Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde ve dava sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez (6458 m.53, 2024 değişikliğiyle). Geri gönderme merkezinde idari gözetime alınan yabancı, bu karara karşı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir; idari gözetim süresi kural olarak altı ayı geçemez. Sınır dışı edilen yabancıya genellikle Türkiye'ye giriş yasağı da konur; yasak en fazla beş yıldır ve ciddi kamu güvenliği tehdidi hâlinde uzatılabilir.
Türk vatandaşlığı genel yolla (başvurudan geriye doğru kesintisiz beş yıl ikamet ve diğer şartlar), bir Türk vatandaşıyla en az üç yıldır süren evlilik yoluyla ya da yatırım gibi istisnai yollarla kazanılabilir. İkamet ve çalışma izni başvurularında, ret kararlarına karşı itiraz ve davalarda, sınır dışı etme, idari gözetim ve giriş yasağı süreçlerinde, vatandaşlık başvurularında ve yabancıların Türkiye'deki kira, taşınmaz, iş ve aile hukuku işlemlerinde müvekkillerimize hizmet veriyoruz.
Hangi durumlarda başvurulur
- İkamet izni başvurunuz veya uzatma talebiniz reddedildi ve ne kadar süreniz olduğunu bilmiyorsunuz.
- Size ya da bir yakınınıza sınır dışı etme (deport) kararı tebliğ edildi.
- Bir yakınınız geri gönderme merkezinde idari gözetim altında tutuluyor.
- Türkiye'ye girişte giriş yasağı veya tahdit kodu olduğunu öğrendiniz.
- Vize ya da ikamet sürenizi aştınız ve durumunuzu düzeltmek istiyorsunuz.
- Bir Türk vatandaşıyla evlisiniz; aile ikamet izni ya da evlilik yoluyla vatandaşlık başvurusu yapacaksınız.
- Vatandaşlık başvurunuz uzun süredir sonuçlanmadı ya da reddedildi.
- Türkiye'de çalışma izni, taşınmaz edinimi, kira veya şirket kuruluşu için hukuki destek arıyorsunuz.
Süreç nasıl işler
- 01
Kararın ve sürenin tespiti
Size tebliğ edilen kararı, tebliğ tarihini ve dayanılan kanun maddesini inceleriz. Sınır dışı kararında yedi günlük, ikamet reddinde idari dava süresi ve ülkeden çıkış için tanınan süre ilk görüşmede netleşir.
- 02
Başvuru dosyasının hazırlanması
İkamet, uzatma, aile ikamet veya vatandaşlık başvurusunda gerekli belgeleri, tercüme ve apostil ihtiyacını birlikte belirleriz. Eksik ya da çelişkili belge, retlerin en sık sebeplerindendir.
- 03
İdari itiraz ve dava
Ret, iptal veya sınır dışı etme kararına karşı İstanbul idare mahkemelerinde iptal davası açarız; gerektiğinde yürütmenin durdurulmasını isteriz. Davalı genellikle kararı veren İstanbul Valiliği'dir (İl Göç İdaresi Müdürlüğü).
- 04
İdari gözetime karşı başvuru
Geri gönderme merkezinde tutulma kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvururuz. Hâkimlik incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır; şartlar değiştiğinde yeniden başvuru mümkündür.
- 05
Karar sonrası takip
Lehe kararın idareye bildirilmesini, ikamet kaydının düzeltilmesini, giriş yasağının kaldırılması veya ön izin talebini takip ederiz. Vatandaşlık başvurularında dosyanın aşamalarını izleriz.
Bu alanda sunulan hizmetler
- İkamet izni başvuruları, uzatma ve tür değişikliği01
- İkamet izni reddi ve iptaline karşı idari davalar02
- Sınır dışı etme kararına karşı dava ve idari gözetime itiraz03
- Giriş yasağının kaldırılması ve ön izin başvuruları04
- Genel, evlilik ve yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı başvuruları05
- Çalışma izni süreçleri ve yabancı çalıştıran işverenlere danışmanlık06
- Yabancıların taşınmaz edinimi, kira ve şirket kuruluşu işlemleri07
- Uluslararası koruma başvuruları ve vize uyuşmazlıkları08
Görüşmeye getirmeniz faydalı belgeler
- Pasaport ve varsa ikamet izni kartı, vize veya giriş-çıkış kayıtları
- Size tebliğ edilen ret, iptal, sınır dışı etme veya idari gözetim kararı ve tebliğ belgesi
- Adres kaydı, kira sözleşmesi veya tapu
- Geçerli sağlık sigortası poliçesi ve gelir belgeleri
- Evlilik cüzdanı veya evlilik belgesi, nüfus kayıt örneği ve çocukların doğum belgeleri
- Çalışma izni, iş sözleşmesi veya öğrenci belgesi
- Yabancı dildeki belgelerin noter onaylı Türkçe tercümeleri ve gerekiyorsa apostil şerhi
Ücret ve masraflar nasıl belirlenir
Avukatlık ücreti, avukat ile müvekkil arasında yazılı ücret sözleşmesiyle belirlenir (1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.163-164) ve Türkiye Barolar Birliği'nin her yıl yayımladığı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin (AAÜT) altında olamaz. Başvuru takibi, idari dava ve idari gözetime itiraz gibi işler için ücret, işin kapsamına göre ayrı ayrı kararlaştırılabilir. Yurt dışındaki bir kişi adına iş yapılacaksa vekâletname konsoloslukta veya apostil şerhli olarak düzenlenebilir.
İkamet izni harcı ve kart bedeli, vatandaşlık başvuru harcı ve çalışma izni harcı her yıl güncellenir; güncel tutarlar Göç İdaresi Başkanlığı ve ilgili kurumların sitelerinde ilan edilir. İdare mahkemesinde açılan davalarda başvurma harcı, karar harcı ve tebligat gideri ödenir; davayı kaybeden taraf yargılama giderlerini ve karşı tarafın tarifeye göre belirlenen vekâlet ücretini öder. Tercüme, noter onayı ve apostil masrafları ayrıca doğar. İdari gözetime karşı başvuruda avukatlık ücretini karşılayamayanlara, talep hâlinde baro aracılığıyla avukat görevlendirilir.
Sık sorulan sorular
Sınır dışı (deport) kararına itiraz süresi ne kadar?
Sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine dava açılabilir. Mahkeme başvuruyu kısa sürede, genellikle on beş gün içinde sonuçlandırır ve verdiği karar kesindir. Yabancının rızası olmadıkça, dava açma süresi içinde ve dava sürerken sınır dışı işlemi uygulanmaz.
Deport ve giriş yasağı nasıl kaldırılır?
Giriş yasağının süresi en fazla beş yıldır; kamu düzeni veya güvenliği açısından ciddi tehdit varsa en fazla on yıl daha artırılabilir. Göç İdaresi Başkanlığı giriş yasağını kaldırabilir ya da yasak devam ederken belirli bir süre için girişe izin verebilir. Bu nedenle yasağın dayanağı ve süresi öğrenildikten sonra idareye kaldırma başvurusu yapılabilir, ret hâlinde idari dava açılabilir.
İkamet izni reddedilirse ne olur?
Ret kararı, gerekçesi ve itiraz yollarıyla birlikte tebliğ edilir. Kararın iptali için idare mahkemesinde dava açılabilir; dava süresi tebliğden itibaren işlemeye başlar. Uzatma başvurusu reddedilen yabancının on gün içinde ülkeden çıkış yapmaması sınır dışı etme sebebidir, bu yüzden dava açılacaksa durum gecikmeden değerlendirilmelidir.
İkamet izni uzatma başvurusu ne zaman yapılır?
Uzatma başvurusu, ikamet izninin bitmesine altmış gün kalmasından itibaren ve her hâlde süre dolmadan yapılır. Başvuru yapan yabancıya verilen belgeyle, ikamet süresi dolmuş olsa bile karar verilinceye kadar Türkiye'de kalınabilir. Süre dolduktan sonra yapılan başvuru ise ihlal ve idari para cezası sonucunu doğurabilir.
Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı için şartlar neler?
Türk vatandaşıyla evlenmek doğrudan vatandaşlık kazandırmaz. En az üç yıldır evli olan ve evliliği devam eden yabancı başvurabilir; aile birliği içinde yaşamak, evlilik birliğiyle bağdaşmayan bir faaliyette bulunmamak ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel bulunmamak aranır (5901 m.16). Başvuru inceleme sürecinde mülakat ve araştırma yapılır.
Türk vatandaşlığı başvurusu nasıl yapılır ve ne kadar sürer?
Türkiye'de yaşayanlar başvuruyu bulundukları ildeki İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü'ne, yurt dışındakiler dış temsilciliklere yapar. Genel yolla başvuruda başvurudan geriye doğru kesintisiz beş yıl ikamet, yeterli Türkçe, geçim imkânı ve güvenlik engeli bulunmaması gibi şartlar aranır. Süre başvuru türüne ve güvenlik araştırmasına göre değişir; çoğu zaman aylarla ölçülür, bazı dosyalarda daha uzun sürer.
Yatırım yoluyla vatandaşlık mümkün mü?
Taşınmaz alımı, sermaye yatırımı veya mevduat gibi yatırımlar, istisnai yolla vatandaşlık kazanılmasına imkân verir (5901 m.12 ve uygulama yönetmeliği). Asgari tutarlar ve taşınmazın satılmama süresi gibi şartlar yönetmelikle belirlenir ve zaman zaman değişir. İşleme başlamadan önce güncel şartların ve taşınmazın uygunluğunun kontrol edilmesi gerekir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her hukuki mesele kendine özgü koşullar içerir; somut durumunuz için görüşme talep ediniz.
Hukuki meselenizi paylaşın.
Randevu talebinizi iletin; en kısa sürede size dönüş yapalım. Acil durumlar için telefonla ulaşabilirsiniz.