Tüketici hakları ve ayıplı mal uyuşmazlıkları
Ayıplı ürün, iptal edilemeyen abonelik ya da sorunlu ikinci el araç gibi uyuşmazlıklarda hakem heyeti ve tüketici mahkemesi süreçlerinde yanınızdayız.
Tüketici hukuku, mal ve hizmet satın alan kişilerin satıcı ve sağlayıcılar karşısındaki haklarını korur ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'la düzenlenir. Uyuşmazlığın değerine göre başvuru ya tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine yapılır; her yıl güncellenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvurmak zorunludur.
Ayıplı bir mal aldığınızda kanun size dört seçimlik hak tanır: sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelden indirim, ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değiştirme. Ayıplı maldan sorumluluk, ayıp sonradan ortaya çıksa bile kural olarak teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre beş yıldır, ayıp hileyle gizlenmişse zamanaşımı uygulanmaz. Ayıplı hizmet için de benzer haklar vardır.
Mesafeli satışlarda tüketici, on dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden cayabilir. Belirsiz süreli ya da bir yıldan uzun abonelik sözleşmeleri, kanuna göre gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden feshedilebilir; fesih için sözleşmenin kurulduğu yöntemden daha ağır bir yöntem istenemez. İkinci el araç alımlarında ise aracın galeriden mi yoksa bir kişiden mi alındığı, uygulanacak kanunu ve gidilecek mercii belirler.
Tüketicileri hakem heyeti başvurularında, hakem heyeti kararlarına itirazda, tüketici mahkemesi öncesi zorunlu arabuluculukta ve davalarda temsil ediyoruz. Ön ödemeli konut satışları ve devre mülk uyuşmazlıkları da bu alana girer. İşletmelere ise mesafeli satış, abonelik ve garanti süreçlerinin tüketici mevzuatına uyumu konusunda danışmanlık veriyoruz.
Hangi durumlarda başvurulur
- Aldığınız ürün kısa sürede arızalandı, satıcı ya da servis onarım, değişim veya iade talebinizi karşılamıyor.
- Galeriden aldığınız aracın ağır hasar kaydı, değişen parçası ya da kilometre farkı sonradan ortaya çıktı.
- İnternetten aldığınız ürünü on dört gün içinde iade etmek istediniz, satıcı kabul etmiyor.
- İnternet, telefon ya da dijital abonelik iptal edilmiyor veya sizden cayma bedeli isteniyor.
- Tüketici hakem heyetine başvurdunuz ve karara itiraz etmek istiyorsunuz, ya da karşı taraf karara uymuyor.
- Uyuşmazlığınızın tutarı hakem heyeti sınırını aşıyor ve tüketici mahkemesine gitmeniz gerekiyor.
- Ön ödemeli konut ya da devre mülk sözleşmesinden dönmek istiyorsunuz.
- İşletmeniz hakkında hakem heyeti kararı verildi ya da satış sözleşmelerinizi mevzuata uyumlu hâle getirmek istiyorsunuz.
Süreç nasıl işler
- 01
Durumun değerlendirilmesi
Fatura, sözleşme, servis kayıtları ve yazışmalar üzerinden ayıbın ya da ihlalin niteliğini ve hangi seçimlik hakkın uygun olduğunu belirleriz.
- 02
Satıcıya bildirim
Talebinizi satıcıya, üreticiye ya da sağlayıcıya yazılı olarak bildiririz; bu bildirim hem çözüm için bir fırsat hem de ispat açısından bir kayıttır.
- 03
Hakem heyeti ya da arabuluculuk
Parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurulur; sınırın üzerindekilerde tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
- 04
Tüketici mahkemesi
Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa ya da hakem heyeti kararına iki hafta içinde itiraz edilirse süreç tüketici mahkemesinde devam eder; teknik konularda bilirkişi incelemesi yapılır.
- 05
Kararın uygulanması
Hakem heyeti ve mahkeme kararları icra yoluyla yerine getirilebilir. Karşı taraf ödeme yapmazsa icra takibini başlatır ve tahsili takip ederiz.
Bu alanda sunulan hizmetler
- Ayıplı mal ve ayıplı hizmet uyuşmazlıkları01
- Tüketici hakem heyeti başvuruları ve kararlara itiraz02
- Tüketici mahkemesi davaları ve zorunlu arabuluculuk03
- İkinci el araç alımından doğan uyuşmazlıklar04
- Mesafeli satış, cayma hakkı ve iade uyuşmazlıkları05
- Abonelik sözleşmeleri, fesih ve cayma bedeli06
- Ön ödemeli konut satışı ve devre mülk uyuşmazlıkları07
- İşletmeler için tüketici mevzuatına uyum danışmanlığı08
Görüşmeye getirmeniz faydalı belgeler
- Fatura, fiş ya da sipariş onayı
- Satış, abonelik ya da ön ödemeli konut sözleşmesi
- Garanti belgesi ve servis formları, arıza kayıtları
- Satıcı, servis ya da müşteri hizmetleriyle yazışmalar, şikâyet kayıtları
- Ürünün ya da ayıbın fotoğraf ve videoları
- Araçlarda ekspertiz raporu, ilan görüntüsü ve sigorta hasar kaydı
- Varsa tüketici hakem heyeti kararı ve tebliğ belgesi
Ücret ve masraflar nasıl belirlenir
Avukatlık ücreti, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesi çerçevesinde yazılı sözleşmeyle belirlenir ve Türkiye Barolar Birliği'nin her yıl yayımladığı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin (AAÜT) altında olamaz. Tüketici hakem heyetine başvuru için avukat zorunlu değildir; heyet önünde avukatla da ilerlenebilir, ancak kanun gereği hakem heyeti vekâlet ücretine hükmedemez. Bu nedenle hakem heyeti aşamasında avukat tutup tutmamanın maliyetini birlikte değerlendiririz.
Tüketici mahkemelerinde tüketicilerin açtığı davalar harçtan muaftır; ancak bilirkişi ve tebligat gibi giderler için gider avansı yatırılır. Davayı kaybeden taraf, karşı tarafın yargılama giderlerini ve tarifeye göre hesaplanan vekâlet ücretini öder. Tüketici mahkemesi öncesindeki zorunlu arabuluculukta taraflara ulaşılamaması, görüşme yapılamaması ya da anlaşma sağlanması veya sağlanamaması hâllerinde tüketicinin ödemesi gereken ücret, belirli bir sınıra kadar Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.
Sık sorulan sorular
Tüketici hakem heyetine nasıl başvurulur, ücretli mi?
Başvuru e-Devlet'teki Tüketici Bilgi Sistemi (TÜBİS) üzerinden ya da yerleşim yerinizdeki veya işlemin yapıldığı yerdeki hakem heyetine dilekçeyle yapılabilir; hakem heyeti bulunmayan ilçelerde kaymakamlığa başvurulur. Başvuru için ücret alınmaz. Hakem heyetine başvuru zorunluluğunun parasal sınırı her yıl başında yeniden değerleme oranında güncellenir; güncel tutar Ticaret Bakanlığı'nın tüketici sayfasında ve Resmî Gazete'de yayımlanır.
Ayıplı mal için ne kadar sürem var?
Ayıplı maldan sorumluluk, ayıp sonradan ortaya çıksa bile kural olarak malın teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre beş yıldır. İkinci el satışlarda satıcının sorumluluğu sözleşmeyle kısaltılsa bile bir yıldan, taşınmazlarda üç yıldan az olamaz. Ayıp ağır kusur ya da hileyle gizlenmişse zamanaşımı uygulanmaz. Ayıbı fark ettiğinizde satıcıya yazılı bildirimde bulunmak ispat açısından faydalıdır.
Ücretsiz onarım ne kadar sürede yapılmalı?
Ücretsiz onarım ya da ayıpsız misliyle değiştirme talebi, satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltildiği tarihten itibaren en geç otuz iş günü içinde, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda altmış iş günü içinde yerine getirilmelidir. Bazı mallar için yönetmelikte ayrıca azami tamir süreleri belirlenmiştir. Bu süre aşılırsa ya da mal garanti süresinde tekrar arızalanırsa, sözleşmeden dönme ve bedel indirimi gibi diğer seçimlik haklarınızı kullanabilirsiniz.
Abonelik iptalinde cayma bedeli ödemek zorunda mıyım?
Belirsiz süreli ya da bir yıldan uzun süreli abonelik sözleşmeleri, gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden feshedilebilir; fesih bildiriminin yazılı olarak ya da kalıcı veri saklayıcısıyla, örneğin e-postayla yapılması yeterlidir. Taahhütlü kampanyalarda erken fesih hâlinde, size sağlanan indirimlerin geri istenmesi sektör mevzuatına göre gündeme gelebilir ve bu tutar sınırlıdır. Hizmet ayıplı verilmişse, örneğin internet sürekli kesiliyorsa, haklı nedenle fesih ve cayma bedelinin istenmemesi ayrıca değerlendirilebilir.
Galeriden aldığım aracın ağır hasarlı olduğu sonradan çıktı, ne yapabilirim?
Aracı ticari olarak satış yapan bir galeriden aldıysanız bu bir tüketici işlemidir ve ayıplı mal hükümleri uygulanır: sözleşmeden dönme, bedel indirimi gibi seçimlik haklarınızı hakem heyeti ya da tüketici mahkemesi yoluyla kullanabilirsiniz. Araç bir kişiden alındıysa Türk Borçlar Kanunu'nun satış hükümleri uygulanır ve dava genel mahkemelerde görülür. Her iki durumda da ekspertiz raporu, ilan metni ve sigorta hasar kayıtları en önemli delillerdir; hasarın bilerek gizlendiği durumlarda zamanaşımı uygulanmaz.
Tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabuluculuk zorunlu mu?
Evet, tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar, hakem heyeti kararlarına itirazlar ve tüketici işlemi niteliğindeki taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar gibi bazı durumlar bu zorunluluğun dışındadır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa tüketici mahkemesinde dava açılabilir.
Hakem heyeti kararına itiraz süresi ne kadar?
Taraflar, tüketici hakem heyeti kararına tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine itiraz edebilir. İtiraz kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz; ancak talep edilirse hâkim tedbir yoluyla icrayı durdurabilir. Hakem heyeti kararları icra yoluyla yerine getirilebildiğinden, karşı taraf ödemezse icra takibi başlatılabilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her hukuki mesele kendine özgü koşullar içerir; somut durumunuz için görüşme talep ediniz.
Hukuki meselenizi paylaşın.
Randevu talebinizi iletin; en kısa sürede size dönüş yapalım. Acil durumlar için telefonla ulaşabilirsiniz.